Turyści na urlopie zmagają się z poważnym problemem logistycznym. Brak odpowiednich automatów w małych kurortach zmusi cię do noszenia pustego plastiku w plecaku.
System kaucyjny w Polsce miał w teorii ułatwić recykling, jednak na wakacyjnych wyjazdach gwałtownie staje się on zauważalnym obciążeniem. Zamiast obiecywanej wygody otrzymujesz logistyczną łamigłówkę z pustym plastikiem upchniętym w plecaku. Twoje codzienne wędrówki kończą się poszukiwaniami punktu, który zechce przyjąć zebrane śmieci. Niestety, rzeczywistość w kurortach mocno mija się z początkowymi założeniami tego proekologicznego projektu.
Zasady działania obecnego mechanizmu wydają się na papierze nieskomplikowane i przejrzyste. Kupujesz napój w plastikowej butelce, płacisz doliczoną kaucję, a po opróżnieniu opakowania odzyskujesz swoje pieniądze. Proces oddawania opiera się w głównej mierze na zautomatyzowanych butelkomatach.
Błyskawicznie skanują one kod kreskowy i drukują paragon zniżkowy. Brzmi to rozsądnie, dopóki nie spróbujesz fizycznie pozbyć się zebranego plastiku podczas dłuższego pobytu z dala od wielkiego miasta.
Zbiórka obowiązkowa tylko dla największych sklepów
Rzeczywistość brutalnie weryfikuje wspomniany optymistyczny schemat, ujawniając liczne luki organizacyjne. w tej chwili nie oddasz butelek w każdym dowolnym sklepie mijanym na trasie spaceru.
Ograniczenia wynikają z następujących zasad:
- Obowiązek zbiórki mają narzucony wyłącznie duże placówki handlowe o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych.
- Mniejsze sklepiki mogą dołączyć do programu na ochotnika.
- Niewielkie punkty rzadko podejmują się tego zadania ze względu na brak miejsca na zapleczu oraz trudności logistyczne.
Efekt tych przepisów sprawia, iż jako konsument gwałtownie stajesz się więźniem lokalnej geografii handlowej. Automaty stoją głównie przy wielkopowierzchniowych supermarketach, do których trzeba nierzadko specjalnie dojechać. W mniejszych punktach zbiórka, o ile w ogóle funkcjonuje, odbywa się przeważnie manualnie przy kasie. Taka sytuacja z miejsca generuje długie kolejki i potęguje frustrację spieszących się kupujących oraz przepracowanych sprzedawców.
Kolekcja plastiku w ciasnym pokoju hotelowym
Krótka piłka: wyjeżdżasz na upragniony urlop w góry, chcąc odciąć się od codziennych problemów. Zostawiasz za sobą miejskie wygody, w tym niezawodne dzbanki filtrujące i krany z wodą zdatną do bezpiecznego picia.
Na miejscu polegasz na kupowaniu wody mineralnej w butelkach PET, ponieważ odpowiednie nawodnienie na szlaku stanowi podstawę każdego wyjścia. Z każdym kolejnym dniem góry plastiku rosną, a ty zaczynasz się zastanawiać, co z tym fantem zrobić.
Plastik gromadzi się w ciasnym pokoju hotelowym w zastraszającym tempie, sukcesywnie zajmując cenną przestrzeń. Po kilku dniach posiadasz już pokaźną kolekcję pustych opakowań i podejmujesz decyzję o odzyskaniu zamrożonej w nich gotówki.
Naiwnie zakładasz, iż załatwisz to przy okazji popołudniowego wyjścia na obiad lub lody. gwałtownie jednak odkrywasz, iż zwrot butelek w popularnej turystycznej miejscowości przypomina odrębną, dość wyczerpującą dyscyplinę sportu.
Dwa butelkomaty w Szczawnicy
Weźmy na warsztat Szczawnicę, w której ostatnio spędzałem urlop. To urokliwe miejsce boryka się z bardzo poważnym deficytem punktów zbiórki surowców. Z przeprowadzonych przeze mnie obserwacji (moja wiedza + aplikacja z mapą punktów zbioru) wynika, iż w całym mieście funkcjonują ledwie dwa użyteczne punkty tego typu. Jednym z nich okazała się lokalna Żabka. Niestety, automat pozostawał tam niedostępny, przez co musiałem manualnie zdawać butelki u ekspedientki. A drugi? To też Żabka.
Pssst, zrzuty ekranu pochodzą z darmowej aplikacji do sprawdzania najbliższego butelkomatu:
Podobnie ponuro i mało perspektywicznie wygląda sytuacja w słynnej Krynicy Zdrój. Znajdziesz tam gdzieś dwa-trzy punkty zbiórki na krzyż (jeśli doliczysz Muszynę) i na tym kończą się oficjalne możliwości dla kuracjuszy. jeżeli nie mieszkasz w ich bezpośrednim sąsiedztwie, czeka cię przymusowy spacer z brzęczącym, nieporęcznym workiem pełnym śmieci.
Zupełnie inny świat reprezentuje pod tym względem najdroższe Zakopane. Naliczyłem, iż mieści się tam w tej chwili aż 27 miejsc odbioru kaucji. Zasada okazuje się tutaj banalna: im więcej turystów i potężnych sieci handlowych w jednym mieście, tym łatwiej o bezproblemowy zwrot.
W mniejszych ośrodkach najrozsądniejszym wyjściem wciąż pozostaje pakowanie pustych butelek do bagażnika i wiezienie ich z powrotem do domu albo całkowita rezygnacja z kupowania napojów w butelkach PET.
Dobry pomysł, który wymaga zniesienia podziałów
Docelowo cały ten mechanizm powinien działać tak, by każda sieć handlowa bez oporów i ograniczeń przyjmowała opakowania. Zniesienie skomplikowanych podziałów na operatorów stanowi krok absolutnie konieczny dla elementarnej wygody konsumenta. Nie powinno mieć najmniejszego znaczenia, w jakim sklepie kupiłeś wodę i do jakiej sieci handlowej on należy. Ważne, żebyś mógł sprawnie oddać butelkę w pierwszym lepszym punkcie mijanym po drodze na szlak.
Sama koncepcja pobierania kaucji za opakowania z pewnością ma sens. To sprawdzone w boju rozwiązanie, co wyraźnie widzą osoby przebywające chociażby krótki czas w Niemczech. Tam wchodzisz do niemal dowolnego marketu, wrzucasz puste butelki do sprawnego automatu w przedsionku i po minucie odbierasz paragon. Nikt nie robi z tego większego problemu, a cały proces naturalnie wtapia się w codzienne, rutynowe zakupy.
U nas wdrożenie tych szczytnych założeń przebiega powolnie i z licznymi potknięciami. Efekty początkowe wciąż pozostają dalekie od świetnych, a frustracja klientów systematycznie rośnie. Obecna sytuacja do złudzenia przypomina typowy remont, w którym intencje były dobre, a plany nader ambitne. Na koniec stoisz w środku bałaganu, potykasz się o palety gruz i zastanawiasz się, kiedy to wszystko wreszcie zacznie normalnie działać.
