Czworo ochotników spędziło 378 dni w symulowanej bazie marsjańskiej NASA. Po wyjściu opowiedzieli, czego nauczyła ich izolacja.
378 dni bez okien, świeżego powietrza i spotkań z rodziną. Czworo ochotników zamknęło się w specjalnym habitacie NASA, żeby sprawdzić, jak ludzie poradzą sobie podczas wielomiesięcznej misji na Marsa. 31 października wreszcie otworzyły się drzwi, a uczestnicy eksperymentu zobaczyli świat, od którego byli odcięci przez ponad rok.
Teraz opowiedzieli o życiu w izolacji. Najbardziej zaskakujące jest jednak to, iż nie wszyscy szczególnie tęsknili za kontaktem ze światem zewnętrznym. Jeden z uczestników przyznał nawet, iż brak codziennego zalewu wiadomości i mediów społecznościowych okazał się… całkiem przyjemny.
378 dni w zamknięciu. NASA otworzyła drzwi marsjańskiej bazy
31 października w Centrum Kosmicznym im. Johnsona w Houston zakończyła się druga misja CHAPEA, czyli Crew Health and Performance Exploration Analog. Czworo ochotników opuściło Mars Dune Alpha, specjalny habitat, w którym od 19 października 2025 r. symulowano życie na Czerwonej Planecie.
Dowódcą załogi był Ross Elder, pilot doświadczalny amerykańskich sił powietrznych. Towarzyszyli mu Ellen Ellis, odpowiedzialna za kwestie medyczne, inżynier pokładowy James Spicer oraz Matthew Montgomery, pełniący funkcję oficera naukowego.
Przez 378 dni mieszkali w obiekcie o powierzchni około 158 m kw., wykonanym w technologii druku 3D. Nie mieli okien ani możliwości swobodnego wychodzenia na zewnątrz. Ich kontakt ze światem ograniczał się do specjalnie przygotowanych kanałów komunikacji, które miały odzwierciedlać warunki przyszłej wyprawy na Marsa.
Już w 2023 r. opisywaliśmy przygotowania NASA do budowy podobnego marsjańskiego domu. Wówczas agencja zapowiadała 3 wielomiesięczne symulacje. Pierwsza zakończyła się w lipcu 2024 r., a właśnie zakończona druga dostarczy kolejnego zestawu danych o funkcjonowaniu ludzi w izolacji.
Wiadomość z Ziemi szła 22 minuty. Na odpowiedź trzeba było poczekać
Jednym z najbardziej uciążliwych ograniczeń była komunikacja. Na prawdziwym Marsie nie można zadzwonić do rodziny i porozmawiać bez opóźnienia, ponieważ sygnał radiowy potrzebuje czasu, aby pokonać odległość między planetami.
NASA odtworzyła ten problem w Houston. Wiadomości docierały do uczestników z opóźnieniem sięgającym 22 minut w jedną stronę. Oznaczało to, iż choćby najprostsza wymiana informacji mogła trwać blisko 45 minut, nie licząc czasu potrzebnego na przygotowanie odpowiedzi.
Podczas symulacji załoga nie mogła więc polegać na natychmiastowej pomocy zespołu naziemnego. Musiała samodzielnie rozwiązywać wiele problemów, gospodarować zapasami i pilnować harmonogramu pracy.
Jak duże znaczenie dla astronautów ma kondycja psychiczna, pokazały również badania przeprowadzone podczas polskiej misji IGNIS. Eksperyment CHAPEA pozwala jednak obserwować zachowanie niewielkiej grupy przez znacznie dłuższy czas.
Jeden z uczestników wcale nie tęsknił za internetowym szumem
James Spicer, inżynier odpowiedzialny za utrzymanie wyposażenia bazy, porównał pobyt w habitacie do życia na łodzi podwodnej. Każdy zasób miał znaczenie. Załoga kontrolowała zapasy żywności i wody, ale również tak prozaicznych przedmiotów jak płyn do mycia naczyń czy filtry do masek oddechowych.
Spicer mógł otrzymywać wiadomości o wydarzeniach na świecie, ale gwałtownie odkrył, iż nie potrzebuje ciągłego sprawdzania informacji. Zaskoczyło go, jak kilka brakowało mu mediów społecznościowych i internetowych aktualności. Ograniczenie codziennych rozpraszaczy pozwalało mu bardziej skupić się na obowiązkach.
Ellen Ellis zwróciła uwagę na inny aspekt. Choć przez ponad rok nie widywała bliskich, przez większość czasu nie czuła się szczególnie samotna. Miała obok siebie trzy osoby, na których mogła polegać, a wspólne rozwiązywanie problemów tworzyło silne więzi.
Podobne zjawisko obserwowano już podczas eksperymentu Deep Time, w którym 15 osób spędziło 40 dni pod ziemią, bez telefonów i zegarków. Wówczas część uczestników również przyznawała, iż odcięcie od codziennego życia miało swoje zalety.
Uprawiali warzywa, sterowali łazikiem i naprawiali bazę
Uczestnicy CHAPEA nie spędzili 378 dni na odpoczynku. Każdego dnia wykonywali zadania przygotowane tak, aby przypominały obowiązki przyszłych astronautów na Marsie. Ross Elder kierował symulowanymi spacerami marsjańskimi. Wymagały one zakładania specjalnych kombinezonów, przechodzenia przez śluzę i realizowania zaplanowanych prac na sztucznej powierzchni Czerwonej Planety. Załoga zdalnie sterowała również dronem i łazikiem, prowadząc rozpoznanie terenu oraz wybierając próbki skał.
Matthew Montgomery zajmował się m.in. uprawą roślin w systemie hydroponicznym. Prowadził także eksperyment z kiełkowaniem nasion w materiale imitującym marsjańską glebę. Przygotował również wyposażenie do druku 3D, który podczas rzeczywistych wypraw mógłby służyć do wytwarzania części zamiennych.
Każdy dzień wymagał jednak nie tylko realizowania eksperymentów, ale także troski o stan techniczny samego habitatu. W prawdziwej misji naprawa uszkodzonego urządzenia może decydować o przeżyciu całej załogi.
Najtrudniejszego nie da się przetestować w Houston
CHAPEA pozwala sprawdzić wpływ izolacji, ograniczonych zasobów i opóźnionej komunikacji, ale nie odtwarza wszystkich warunków panujących na Marsie. Uczestnicy przez cały czas przebywali na Ziemi, gdzie działa normalna grawitacja i nie występuje taki poziom promieniowania kosmicznego jak podczas podróży międzyplanetarnej.
Zagrożenie związane z promieniowaniem należy do największych problemów przyszłych załogowych misji na Marsa. Zamknięcie ludzi w habitacie nie pozwala ocenić jego biologicznych skutków, podobnie jak nie odzwierciedla wielomiesięcznego pobytu w stanie nieważkości.
Naukowców interesuje natomiast, ile zasobów potrzebuje załoga, jak zmienia się jej wydajność i jakie warunki pomagają utrzymać dobrą kondycję psychiczną. Uczestnicy misji przechodzą teraz 2 tygodnie ocen i rozmów podsumowujących, a szczegółowe wnioski wymagają analizy zebranych danych.
NASA wykorzysta te informacje podczas przygotowywania przyszłych wypraw na Księżyc i Marsa. Plany pierwszych misji załogowych na Czerwoną Planetę zakładają przecież wielomiesięczne pobyty i skomplikowane zadania naukowe.
Dla uczestników eksperymentu najważniejszy etap już się zakończył. Po 378 dniach mogli wreszcie wyjść z budynku, zobaczyć niebo i spotkać bliskich bez czekania kilkudziesięciu minut na odpowiedź. NASA dostała natomiast kolejny zestaw danych, który pomoże ustalić, jak przygotować ludzi do podróży, z której nie będzie można po prostu wyjść na zewnątrz.
*Źródło zdjęcia wprowadzającego: NASA/Canva Pro
