Rząd odpalił temat, który może odbić się echem daleko poza Warszawą. Chodzi o ustawę, która ma weryfikować użytkowników Internetu, aby chronić dzieci i młodzież przed nieodpowiednimi treściami w Internecie.
Rząd chce, aby serwisy z treściami dla dorosłych – zarówno te globalne, jak i mniejsze – wdrożyły obowiązkowe, skuteczne i weryfikowalne mechanizmy potwierdzania pełnoletności. Nie chodzi więc o okienko z pytaniem „Czy masz 18 lat?”. To ma być system, który faktycznie uniemożliwi dostęp osobom niepełnoletnim.
Premier podkreśla, iż chodzi o „narzędzia, które pozwolą panować nad cyfrową rzeczywistością”, a nie o cenzurę. Ale w praktyce oznacza to, iż platformy będą musiały sięgnąć po technologie, które dotychczas były domeną banków, operatorów telekomunikacyjnych czy usług e-administracji.
I tu zaczyna się problem.
Jak zweryfikować wiek, nie naruszając prywatności? To największe wyzwanie projektu
Jeśli platformy miałyby przechowywać dane o tym, kto i kiedy odwiedza serwisy dla pełnoletnich, to otwiera to drzwi do nadużyć, wycieków i naruszeń prywatności na skalę trudną do wyobrażenia. Dlatego w wielu krajach zaczęto eksperymentować z tzw. anonimowymi tokenami weryfikacyjnymi – systemami, które potwierdzają pełnoletność, ale nie ujawniają tożsamości użytkownika.
Czy Polska pójdzie tą drogą? Na razie rząd nie przedstawia szczegółów technicznych. Wiadomo jedynie, iż weryfikacja ma być „skuteczna i bezpieczna”. A to oznacza, iż ktoś – czy to państwo, czy prywatne firmy – będzie musiał stworzyć infrastrukturę, która pogodzi te dwa światy.
Jeśli ustawa przejdzie w obecnym kształcie to serwisy dla dorosłych będą miały obowiązek wdrożenia nowych mechanizmów. To oznacza koszty, zmiany w architekturze systemów, a w niektórych przypadkach – konieczność przebudowy całego modelu działania.
Warto pamiętać, iż mówimy o branży, która działa globalnie, często poza jurysdykcją pojedynczych państw. Polska nie jest rynkiem, który decyduje o losach największych platform. Ale jest rynkiem na tyle dużym, iż ignorowanie lokalnego prawa może być dla nich nieopłacalne.
To stawia pytanie: czy globalne serwisy dostosują się do polskich wymogów, czy po prostu… zablokują dostęp z Polski? W innych krajach widzieliśmy już oba scenariusze.
Czy to zadziała? To zależy od technologii, a nie od polityki
Największym problemem nie jest sama idea ochrony dzieci. Z tą zgodzą się niemal wszyscy. Problemem jest wykonanie.
Jeśli system weryfikacji wieku będzie zbyt inwazyjny to naruszy prywatność dorosłych użytkowników. jeżeli będzie zbyt łagodny, to dzieci obejdą go w pięć minut. jeżeli będzie zbyt skomplikowany to platformy go nie wdrożą. jeżeli będzie zbyt kosztowny to mniejsze serwisy znikną z rynku.
Jeśli ustawa wejdzie w życie, to Polska będzie wśród pierwszych państw w Europie, które wprowadzą obowiązkową weryfikację wieku na tak szeroką skalę. To oznacza, iż oczy całej branży – od gigantów technologicznych po organizacje zajmujące się prawami cyfrowymi – będą zwrócone na Warszawę. To może być sukces, jeżeli uda się stworzyć system, który faktycznie chroni dzieci, nie naruszając prywatności dorosłych. Ale może być też spektakularna porażka, jeżeli projekt okaże się niewykonalny technicznie lub zbyt łatwy do obejścia.
Jedno jest jasne: temat weryfikacji wieku nie zniknie. To globalny trend, który prędzej czy później dotknie wszystkie kraje. Polska po prostu zdecydowała się wejść do tej dyskusji z przytupem. A my – użytkownicy, rodzice, nauczyciele, twórcy technologii – będziemy musieli odpowiedzieć sobie na pytanie, które jest znacznie trudniejsze niż się wydaje: jak chronić dzieci, nie tworząc przy okazji Internetu, który przestaje być wolny?
