Pod Antarktydą odkryto gigantyczny „wachlarz”. Ukrywał się przez miliony lat

Pod pokrywą lodową Antarktydy Wschodniej odkryto tajemniczą strukturę. Składa się ona z sieci gigantycznych basenów ukrytych pod lodem, którego grubość w niektórych miejscach przekracza trzy kilometry.

Biała plama na mapie świata skrywa tajemnicę, która całkowicie zmienia nasze rozumienie przeszłości Ziemi. Międzynarodowy zespół naukowców, badający niegościnne rejony Antarktydy Wschodniej, dokonał przełomowego odkrycia.

Pod lodową skorupą o grubości przekraczającej lokalnie trzy kilometry zlokalizowano gigantyczny, uformowany w kształt wachlarza system ukrytych basenów tektonicznych. To, co dotychczas uznawano za odrębne formacje geograficzne, okazało się elementami jednej, monumentalnej struktury o skali kontynentalnej.

Baseny te tworzą wachlarzowaty wzór obejmujący cały kontynent, który naukowcy nazwali Prowincją Wachlarzowego Basenu Antarktydy Wschodniej. Na terenie prowincji znajduje się kilka znanych formacji podlodowcowych, w tym baseny Wilkes i Aurora, a także basen obejmujący jezioro Wostok, największe znane jezioro podlodowcowe na Ziemi.

Chociaż naukowcy od lat badają wiele z tych basenów osobno, po raz pierwszy uznano je za części pojedynczej, połączonej struktury geologicznej. Wyniki tych badań opublikowanow prestiżowym Nature Geoscience.

Gigantyczny wachlarz pod lodem

Zespół badawczy uważa, iż ​​struktura ta prawdopodobnie powstała w procesie znanym jako rozproszone rozszerzanie rotacyjne.

Dzieje się tak, gdy skorupa kontynentalna stopniowo rozciąga się na zewnątrz od centralnego punktu. Naukowcy porównują ten wzór do dłoni, gdzie podstawa kciuka pozostaje nieruchoma, a palce rozstawione. Przestrzenie między palcami przypominają trójkątne zagłębienia, które powstają w wyniku rozszerzania się skorupy.

Ilustracja wyjaśniająca rozproszone rozszerzanie rotacyjne, proces, który zdaniem naukowców ukształtował Prowincję Wachlarzowatego Basenu Wschodnioantarktycznego. Źródło: Uniwersytet w Genui

Prowincja Wachlarzowatego Basenu Wschodnioantarktycznego może stanowić jeden z największych przykładów rozszerzania się rotacji, jakie kiedykolwiek zidentyfikowano w skorupie kontynentalnej.

Naukowcy uważają, iż struktura ta rozwinęła się w wyniku licznych epizodów tektonicznych związanych z powstaniem i ewolucją starożytnego superkontynentu Gondwany. Może być również powiązana z późniejszym oddzieleniem się Antarktydy od Australii, a choćby mogła odegrać rolę w tym rozpadzie kontynentu.

Odkrycie to rodzi szereg nowych pytań, m.in. o to, kiedy powstała ta struktura i jakie procesy geodynamiczne były odpowiedzialne za jej powstanie.

Wiecej na Spider’s Web:

Mapowanie ukrytego krajobrazu Antarktydy

Znaczenie tego odkrycia wykracza poza rekonstrukcję przeszłości geologicznej Antarktydy.

Kształt podłoża skalnego pod lodem przez cały czas wpływa na to, jak lód przemieszcza się po kontynencie. Ten ukryty krajobraz pomaga określić położenie basenów i jezior podlodowcowych oraz może wpływać na stabilność regionów pokrywy lodowej Antarktydy, które są szczególnie narażone na zmiany klimatu.

Aby zbadać nowo odkrytą strukturę, naukowcy połączyli wiele źródeł danych, w tym topografię podlodowcową, obserwacje geologiczne, pomiary grawitacji, dane magnetyczne, informacje sejsmiczne oraz modele skorupy ziemskiej i litosfery.

Z ich analizy wynika, iż ​​zjawisko to jest efektem głębokich procesów tektonicznych zachodzących w litosferze Antarktydy.

Dr Guy Paxman z Uniwersytetu w Durham przeprowadził obliczenia mające na celu oszacowanie, jak wyglądałby krajobraz Wschodniej Antarktydy, gdyby cała pokrywa lodowa została usunięta (co spowodowałoby podniesienie się lądu choćby o jeden kilometr).

Zrekonstruowana odbita topografia pozwoliła badaczom zbadać zarówno wysokość, jak i orientację nowo zidentyfikowanej struktury geologicznej.