3 godzin temu
Z okazji 100. rocznicy śmierci, rok 2025, został ogłoszony Rokiem Stefana Żeromskiego. Po 12 miesiącach obchodów ku czci jednego z najwybitniejszych pisarzy w historii Polski, w ramach ich uroczystego zakończenia, na Zamku Królewskim w Warszawie zostało zorganizowane niezwykłe, multimedialne widowisko zatytułowane „Szklany Zamek Żeromskiego”, łączące architektoniczny mapping 3D, animację oraz warstwę dźwiękową zsynchronizowaną z obrazem.
Za całą stronę techniczną wydarzenia odpowiadała firma Eidotech, partner technologiczny i integrator projektu, która do realizacji tego śmiałego przedsięwzięcia postanowiła wykorzystać, aż 12 projektorów Epson o mocy 20 000 lumenów każdy, które pozwoliły na stworzenie ogromnej projekcji widocznej choćby z drugiej strony Wisły!
Zamek Królewski w Warszawie, inicjator i kurator projektu, zorganizowanego z okazji uroczystego zakończenia Roku Żeromskiego chciał, aby był on czymś więcej niż tylko kolejnym wydarzeniem kulturalnym, w kalendarzu stołecznych imprez. Ambicją muzeum było wyjście z narracją historyczną poza mury i wpisanie jej w imponujący krajobraz stolicy.
Jak przyznaje Olga Baron, zastępczyni dyrektorki ds. marketingu Zamku Królewskiego w Warszawie: „Założenia narracyjne zostały jasno określone już na samym początku prac. Punktem wyjścia miało być okno dawnego mieszkania pisarza – fragment ściany, który przetrwał wojnę. Umieszczone wysoko w elewacji, wyznaczyło oś całej opowieści wizualnej. Podkreślenie tego miejsca było absolutnie kluczowe. Narracja miała poprowadzić widza od obrazu destrukcji ku odbudowie, ale nie w dosłownym znaczeniu. Rekonstrukcja miała przybrać formę «szklanych domów» z «Przedwiośnia» Stefana Żeromskiego – symbolu idei, marzeń i nowego początku” – dodaje.
Dlatego, na gigantyczny ekran wybrana została elewacja zamku od strony Wisły, nie tylko symboliczna, ale także doskonale widoczna z dużej odległości.
Charakterystyczna, nieregularna struktura wschodniej elewacji zamku, znajdująca się od strony Wisły, została wykorzystana jako integralny element scenografii wizualnej.
Do realizacji mappingu użyto 12 projektorów Epson EB-PU2202B o jasności 20 000 lumenów każdy, wykorzystujących technologię 3LCD.
Elewacja na ekranie komputera
Przygotowania do realizacji mappingu rozpoczęły się, rzecz jasna, od stworzenia przestrzennej mapy UV elewacji, na której miała zostać zaprezentowana projekcja.
Przeprowadzona została seria precyzyjnych pomiarów całego obiektu, a następnie rozrysowano wszystkie detale architektoniczne od gzymsów przez balustrady po układ okien. Jak mówi przedstawiciel firmy Eidotech, Radosław Pater: „Zamek zamówił kompletną mapę elewacji nie tylko pod to jedno wydarzenie, ale z myślą o przyszłych realizacjach. Dzięki temu każda kolejna firma kreatywna nie musi zaczynać od zera, a sam obiekt ma gotową bazę do mappingu”. Ogromna dokładność stworzonej mapy, pozwoliła twórcom animacji pracować z precyzją sięgającą choćby kilku centymetrów i zapewniła pełną kontrolę, gdzie dokładnie pojawią się poszczególne elementy stworzonego dzieła wizualnego.
Cała animacja była przygotowywana wcześniej na monitorach, bez testów w warunkach zewnętrznych. Dopiero na miejscu, podczas instalacji, ekipa wprowadziła drobne korekty, oczywiście już bez ingerencji w samą koncepcję.
Armia maszyn
Dostarczeniem technologii projekcyjnej oraz urzeczywistnieniem śmiałej wizji twórców pokazu zajęła się firma Eidotech. Do realizacji mappingu użyto 12 projektorów Epson EB-PU2202B o jasności 20 000 lumenów każdy, wykorzystujących technologię 3LCD. Pracujące w tych maszynach laserowe źródło światła, nie tylko gwarantuje wysoką jakość i spójność ekranu, co ma najważniejsze znaczenie, przede wszystkich w instalacjach wymagających złożenia wyświetlanego obrazu z wielu projektorów, ale także zapewnia długowieczność, stabilność parametrów na przestrzeni czasu oraz niezawodność, która jest kluczowa w trakcie ważnych realizacji plenerowych o dużej skali.
Podczas prezentowania projektu, zastosowano obiektywy ELPLM15, które zapewniły dużą swobodę w ustawieniu projektorów i umożliwiły stackowanie kilku maszyn w jednym miejscu, co zwiększyło jasność bez kompromisów jakościowych.
Eidotech odpowiadał za instalację projektorów Epson, ich zabezpieczenie w przestrzeni plenerowej oraz konfigurację całego systemu na miejscu.
Jak powiedział Radosław Pater z firmy Eidotech: „Przy tej mocy bardzo ważne są gabaryty urządzeń, ich waga i możliwości korekcji. Epson oferuje świetny balans między ogromną jasnością a stosunkowo niedużą obudową i wagą urządzeń, co przy instalacjach plenerowych ma ogromne znaczenie logistyczne”.
Łączna powierzchnia elewacji, którą pokrywała projekcja to imponujące ponad 1650 m2 (ok. 92 m szer. i 18 m wys.), natomiast rozdzielczość animacji wynosiła 5800 x 1200 px.
Odtwarzanie mappingu i sterowanie całym pokazem odbywało się z poziomu media serwera Disguise vx4, który dał możliwość kontroli każdego z projektorów i zapewnił pełną synchronizację.
Mapping uzupełniał rozbudowany system oświetlenia, składający się z ponad 40 lamp, rozmieszczonych w ogrodzie zamkowym, które wzmacniały emocjonalny odbiór animacji i optycznie poszerzały przestrzeń projekcji. Warstwa wizualna została natomiast wsparta systemem elektroakustycznym, odpowiedzialnym za transmisję autorskiego podkładu muzycznego towarzyszącego pokazom.
Rdzeniem zaprezentowanej opowieści było tzw. „okno Żeromskiego”. To fragment ściany, który przetrwał próbę zniszczenia podczas II wojny światowej, a jednocześnie część dawnego mieszkania pisarza, mieszczącego się na zamku, przyznanego mu jako wyraz uznania dla jego twórczości.
Animacja, która opowiada historię
Osią całego wydarzenia był motyw „szklanych domów” z powieści Żeromskiego „Przedwiośnie”, symbolizujący wizję nowoczesnego, sprawiedliwego i odbudowującego się państwa.
Stworzona projekcja wykorzystała tę metaforę, pokazując przemiany zamku od zniszczenia w czasie II wojny światowej, przez odbudowę, aż po jego obecną działalność. Dzięki idealnemu dopasowaniu animacji do detali budynku udało się stworzyć wrażenie szklanych struktur, odwołujących się do idei przedstawionej w powieści.
Rdzeniem zaprezentowanej opowieści było tzw. „okno Żeromskiego”. To fragment ściany, który przetrwał próbę zniszczenia podczas II wojny światowej, a jednocześnie część dawnego mieszkania pisarza, mieszczącego się na zamku, przyznanego mu jako wyraz uznania dla jego twórczości. To właśnie wokół tego symbolu zbudowano wizualną historię, prowadzącą od destrukcji ku idei „szklanych domów” – symbolu odbudowy i nowego początku.
Ta ocalała ściana była również punktem wyjścia do opowieści o zniszczeniu Warszawy, odbudowie Zamku Królewskiego oraz znaczeniu kultury i pamięci narodowej. Pokaz podkreślał rolę zamku jako miejsca ważnego dla polskiej tożsamości, a jednocześnie przypominał o ideach społecznych i patriotycznych obecnych w twórczości Żeromskiego.
Osią całego wydarzenia był motyw „szklanych domów” z powieści Żeromskiego „Przedwiośnie”, symbolizujący wizję nowoczesnego, sprawiedliwego i odbudowującego się państwa. Projekt można śmiało okrzyknąć mianem ogromnego sukcesu i jak mówią jego organizatorzy – łącznie przygotowany mapping mogło zobaczyć na żywo choćby 24 600 widzów!
Zadaniem stworzenia animacji oraz towarzyszącej jej warstwy dźwiękowej zajęły się: Bartek Szlachcic ze swoim studiem Odaibe.visuals, studio Imerton rzecz jasna we współpracy z Zamkiem Królewskim. Odaibe.visuals to studio specjalizujące się w projektowaniu immersyjnych form audiowizualnych, łączących animację 2D/3D, VFX oraz mappingu. Zespół artystów wizualnych, zajmuje się tworzeniem projektów na granicy sztuki, scenografii i technologii, tworząc wielowymiarowe widowiska multimedialne dla instytucji kultury i przestrzeni publicznych. Autor animacji jest artystą poruszającym się na styku obrazu, architektury i światła. Sam proces twórczy trwał kilka miesięcy i opierał się na kolejnych etapach uzgodnień, wizualizacji oraz konsultacji.
„To nie była płaska animacja. Już na etapie projektowania widzieliśmy ją w relacji do bryły zamku i z różnych punktów widzenia – tak, jak będą ją odbierać widzowie stojący w ogrodach czy patrzący z boku” – mówi Radosław Pater, podkreślając znaczenie wizualizacji przestrzennych przygotowywanych w trakcie prac.
Dzięki precyzyjnie dopasowanej animacji, dla potrzeb której każdy fragment obrazu został skalibrowany do konkretnych elementów architektonicznych budynku, takich jak okna, gzymsy, kolumny czy podziały elewacji, udało się uzyskać efekt „ożywienia” fasady. W ramach kolejnej części wizualnej opowieści ściany zmieniały kształt, rozpadały się, odbudowywały i przekształcały w świetlne konstrukcje nawiązujące do motywu „szklanych domów” z „Przedwiośnia”.
Eidotech odpowiadał za instalację projektorów Epson, ich zabezpieczenie w przestrzeni plenerowej oraz konfigurację całego systemu na miejscu.
Gdy historia spotyka technologię
Efektem tych wielu miesięcy przygotowań stały się trzy wypełnione projekcją wieczory oraz mapping będący jednym z najbardziej jaskrawych (nie tylko ze względu na wysoką moc samych maszyn z których był wyświetlany) punktów na mapie wydarzeń kulturalnych całego sezonu w stolicy. Wydarzenie zakończyło się ogromnym sukcesem i jak mówią jego organizatorzy – łącznie przygotowany mapping mogło zobaczyć na żywo choćby 24 600 widzów!
„Szklany Zamek Żeromskiego” to nie tylko widowisko, ale również projekt dydaktyczny i symboliczny. W ramach wydarzenia połączone zostały walory projekcji mappingowej z historią literatury oraz dziejami Warszawy. To doskonały przykład na to, jak znakomitym narzędziem do opowiadania o przeszłości, popularyzowania historii i literatury są nowoczesne rozwiązania techniczne, udowadniając również, iż sama architektura może być nie tylko świadectwem przeszłych dziejów, ale także znakomitym nośnikiem do pokazów o olbrzymiej wartości edukacyjnej.
Niezawodność laserowych projektorów marki EPSON, stabilność parametrów obrazu, przewidywalność pracy, choćby w bardzo wymagających warunkach plenerowych, sprawiły, iż jak przyznaje integrator, firma Eidotech, rozwiązania producenta, „na pewno będą naturalnym wyborem przy kolejnych realizacjach tego typu”!
Sam projekt zaś pokazał, iż nowoczesna technologia projekcyjna może być skutecznym narzędziem opowiadania historii w skali miejskiej, bez ingerencji w zabytkową substancję, a technologia Epson jest nie tylko narzędziem, ale realnym gwarantem powodzenia projektów tej skali. To właśnie w Warszawie, nad Wisłą, przez trzy wieczory można było zobaczyć, jak mogłyby wyglądać rysowane projekcją „szklane domy”. Gratulujemy!
Tekst: „AVIntegracje”
zdjęcia: EPSON
