Zaćmienie Księżyca już za kilka dni. Zjawisko będzie widoczne również z Polski, jest jednak pewne „ale”. Najciekawsza faza przypadnie bardzo nisko nad zachodnim horyzontem, a w części kraju Księżyc zdąży już zajść. Warto więc wiedzieć, o której godzinie wyjść na zewnątrz i w którą stronę spojrzeć.
Zaćmienie Księżyca to niezwykłe widowisko. Pełnia Księżyca przypadnie w tym roku 28 sierpnia. Zbiegnie się ona z przejściem naszego naturalnego satelity przez cień Ziemi, dlatego jego tarcza zostanie częściowo zasłonięta. Nie będzie to jednak całkowite zaćmienie. W zależności od miejsca w Polsce zobaczymy mniej lub bardziej wyraźne zasłonięcie tarczy. Mimo to będzie co oglądać. Księżyc stanie się krwawoczerwony, co gwarantuje niewykłe chwile.
Kiedy zobaczyć zaćmienie Księżyca?
Zaćmienie Księżyca składać będzie sięz kilku etapów. Pierwsza faza zjawiska rozpocznie się w piątek, 28 sierpnia o godz. 3:23 czasu polskiego. To jednak początek wejścia Księżyca w półcień Ziemi, a zmiana jego wyglądu będzie wtedy trudna do zauważenia gołym okiem. Astronomicznie zaćmienie częściowe rozpocznie się później.
W Polsce nastąpi to około godz. 4:33. Wtedy cień Ziemi zacznie wyraźnie nachodzić na tarczę Księżyca. To właśnie od tego momentu warto prowadzić obserwacje, ponieważ różnica w jasności poszczególnych części tarczy będzie już znacznie łatwiejsza do dostrzeżenia.
Problem polega na tym, iż Księżyc będzie w tym czasie bardzo nisko nad zachodnio-południowo-zachodnim horyzontem. W Warszawie o godz. 4:33 znajdzie się zaledwie około 9 stopni nad horyzontem. Oznacza to, iż drzewa, budynki czy choćby niewielkie wzniesienia mogą całkowicie zasłonić widok.
Najlepszy moment będzie tuż przed wschodem Słońca
Maksimum zaćmienia przypadnie o około godz. 6:13 czasu polskiego. Tego momentu z większości Polski nie zobaczymy jednak już bezpośrednio, ponieważ Księżyc będzie znajdował się pod horyzontem. W praktyce oznacza to, iż dla obserwatorów w naszym kraju najważniejszy będzie okres między godz. 4:30 a zachodem Księżyca.
Godziny różnią się w zależności od miejsca. W Warszawie Księżyc zachodzi około godz. 5:45, we Wrocławiu około godz. 6:04, a w Poznaniu około godz. 6:02. W Gdańsku maksymalna faza widoczna z Polski przypadnie wcześniej, około godz. 5:37, natomiast w Szczecinie około godz. 6:06.
Gdzie zobaczyć zaćmienie Księżyca?
To właśnie zachodnia i północno-zachodnia Polska będzie miała pod tym względem nieco lepsze warunki. Nie oznacza to jednak, iż z każdego miejsca w tych regionach uda się zobaczyć maksimum. O powodzeniu obserwacji zdecyduje przede wszystkim to, czy zachodni horyzont będzie odsłonięty.
Księżyca trzeba szukać nisko nad zachodnim lub południowo-zachodnim horyzontem. Im późniejsza będzie godzina, tym niżej znajdzie się na niebie. Dlatego najlepszym miejscem do obserwacji będzie teren z możliwie szerokim widokiem w kierunku zachodnim.
W Warszawie podczas rozpoczęcia fazy częściowej Księżyc będzie znajdował się około 9 stopni nad horyzontem i będzie przesuwał się w kierunku zachodnim. Później jego wysokość będzie gwałtownie maleć.
Oznacza to, iż balkon otoczony wysokimi blokami może być kiepskim miejscem do obserwacji. Znacznie lepszy będzie otwarty teren, plaża, łąka, punkt widokowy albo miejsce znajdujące się na wzniesieniu. Warto wyjść kilka minut wcześniej i znaleźć taki punkt, zanim rozpocznie się najciekawsza część zjawiska.
Dlaczego Księżyc podczas zaćmienia robi się czerwony?
Zaćmienie Księżyca jest możliwe wyłącznie podczas pełni. Dochodzi do niego wtedy, gdy Ziemia znajdzie się pomiędzy Słońcem a Księżycem i jej cień padnie na powierzchnię naszego naturalnego satelity.
W przypadku zaćmienia częściowego tylko fragment tarczy trafia do najciemniejszej części cienia Ziemi, czyli umbra. Pozostała część Księżyca przez cały czas jest oświetlana przez Słońce.
Jeżeli część tarczy znajdzie się głęboko w cieniu, może przybrać charakterystyczny pomarańczowy lub czerwony odcień. Nie jest to światło pochodzące bezpośrednio od Księżyca. Za jego kolor odpowiada ziemska atmosfera.
Światło słoneczne przechodzące przez atmosferę Ziemi jest rozpraszane. Krótsze fale, odpowiadające między innymi za kolor niebieski, są rozpraszane silniej. Czerwone i pomarańczowe składowe mogą natomiast przejść przez atmosferę i dotrzeć do powierzchni Księżyca, a następnie zostać odbite w kierunku Ziemi. Z tego samego powodu zachodzące Słońce często staje się czerwone.
Określenie „krwawy Księżyc” jest popularnym, medialnym określeniem zaćmionego Księżyca, który przybiera czerwone zabarwienie. W przypadku zaćmienia 28 sierpnia nie będzie jednak całkowitego zanurzenia tarczy w cieniu Ziemi.
Z Polski zobaczymy przede wszystkim częściowe zaćmienie Księżyca. W niektórych regionach znaczna część tarczy zostanie objęta cieniem, ale część Księżyca pozostanie poza umbrą. To właśnie dlatego efekt będzie zależał od miejsca obserwacji i od tego, jak długo uda się utrzymać Księżyc nad horyzontem.
Czy potrzebny jest teleskop?
Nie. Do obserwacji zaćmienia Księżyca nie jest potrzebny żaden specjalistyczny sprzęt. Można je oglądać gołym okiem i nie trzeba stosować filtrów ochronnych, takich jak podczas obserwacji zaćmienia Słońca.
Lornetka może jednak pomóc dostrzec szczegóły powierzchni Księżyca oraz granicę ziemskiego cienia. o ile ktoś chce zrobić zdjęcie, warto użyć statywu lub oprzeć telefon albo aparat o stabilną powierzchnię. Przy tak niskim położeniu Księżyca interesująco może wyglądać również ujęcie z elementami krajobrazu na pierwszym planie.
Główna ilustracja: NASA
