Sierpień 2026 r. będzie bez wątpienia najciekawszym miesiącem w tym roku, jeżeli chodzi o obserwację nieba. Natura przygotowała dla nas aż trzy wspaniałe widowiska – zaćmienie Słońca, zaćmienie Księżyca i deszcz Perseidów. Wszystkie te zjawiska będą doskonale widoczne z Polski. Oto, kiedy i o której godzinie będzie można je zobaczyć.
Zaćmienie Słońca zobaczymy 12 sierpnia 2026 r. Pas całkowitości, czyli miejsca, gdzie zobaczymy całkowicie zasłoniętą tarczę Słońca, przebiegać będzie przez Arktykę, Grenlandię, Islandię oraz północną Hiszpanię. Tam właśnie obserwatorzy zobaczą moment, w którym Księżyc całkowicie zasłoni tarczę słoneczną, a na niebie pojawi się korona słoneczna.
Polska znajdzie się poza pasem całkowitości, jednak nie oznacza to, iż zjawisko będzie mało widowiskowe. Wręcz przeciwnie, w wielu regionach kraju Księżyc przesłoni ponad cztery piąte tarczy Słońca. Tak głębokie częściowe zaćmienie zdarza się stosunkowo rzadko i będzie doskonale widoczne przy dobrej pogodzie.
Co więcej, pora zaćmienia sprzyjać będzie obserwacji tego niecodziennego zjawiska. Wszystko odbędzie się wieczorem, tuż przed zachodem, kiedy Słońce znajdzie się nisko nad horyzontem.
O której godzinie zacznie się zaćmienie Słońca w Polsce 12 sierpnia 2026 r.?
Godziny zaćmienia Słońca w 12 sierpnia 2026 r. różnią się nieznacznie w zależności od miasta. Poniżej przedstawiamy momenty maksimum przygotowane przez blog Polski Astrobloger.
Głębokość zaćmienia będzie rosła w kierunku północno-zachodnim. Oznacza to, iż najlepsze warunki do obserwacji będą mieli mieszkańcy Pomorza Zachodniego, zachodniej części Pomorza i północno-zachodniej Wielkopolski oraz Dolnośląskiego. Najmniejszy stopień przesłonięcia tarczy Słońca wystąpi natomiast na południowym wschodzie kraju, przede wszystkim na Podkarpaciu i Lubelszczyźnie.
- Jelenia Góra – godz. 20:10 – 87 proc.
- Szczecin – godz. 20:06 – 86 proc.
- Gorzów Wielkopolski – godz. godz. 20:07 – proc.
- Zielona Góra – godz. 20:08 – proc.
- Gdańsk – godz. 20:03 – proc.
- Poznań – godz. 20:07 – proc.
- Bydgoszcz – godz. 20:05- proc.
- Toruń – godz. 20:05 – proc.
- Wrocław – godz. 20:09 – proc.
- Olsztyn – godz. 20:03 – proc.
- Opole – godz. 20:09 – proc.
- Łódź – godz. 20:06 – proc.
- Katowice – godz. 20:05 – proc.
- Warszawa – godz. 20:02 – proc.
- Kielce – godz. 19:56 – proc.
- Kraków – godz. 19:56 – proc.
- Białystok – godz. 19:56 – proc.
- Lublin – godz. 19:53 – proc.
- Rzeszów – godz. 19:52 – 66 proc.
- Bieszczadzki Park Narodowy – godz. 19:45 – około 54 proc.
Polski Astrobloger podaje, iż taka godzina zaćmienia będzie miała swoje dobre i złe strony.
Nie musimy budzić się na wczesną letnią pobudkę, nie musimy odrywać się od codziennych zajęć przed południem czy w środku dnia – możemy się obudzić i spokojnie przez cały długi wciąż dzień przygotować się na sam jego kres. Widoczność zaćmienia w ostatnich kilkudziesięciu minutach poprzedzających zachód Słońca oznacza, iż zjawisko będzie widoczne ekstremalnie nisko, aż po sam horyzont, pod który Słońce będzie uciekać tuż po tym, jak osiągnie maksymalną fazę zaćmienia z perspektywy naszego kraju. Musimy więc zadbać o całkowicie czysty horyzont zachodni, najlepiej wybierając dodatkowo możliwie wysokie wzniesienia terenu nam dostępne, aby zyskać możliwość śledzenia zaćmienia do zetknięcia się Słońca z linią horyzontu aż do krańcowego promyka skrywającej się tarczy – podaje Polski Astrobloger.
Pamiętajcie, iż choćby jeżeli ponad 80 proc. tarczy zostanie zasłonięte, patrzenie na Słońce gołym okiem pozostaje niebezpieczne. Do obserwacji należy używać wyłącznie certyfikowanych okularów z filtrem zgodnym z normą ISO 12312-2 lub specjalnych filtrów przeznaczonych do teleskopów i lornetek. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, płyty CD, przyciemnione szkło czy klisze fotograficzne nie zapewniają żadnej skutecznej ochrony wzroku.
Zaćmienie Księżyca 28 sierpnia 2026 r. w Polsce
Drugim ważnym wydarzeniem będzie częściowe zaćmienie Księżyca z nocy 28 sierpnia. Tym razem pomiędzy Słońcem a Księżycem znajdzie się Ziemia, której cień przesłoni znaczną część srebrnego globu.
Nie będzie to zaćmienie całkowite, jednak jego skala i tak zrobi wrażenie. Maksymalnie w cieniu Ziemi znajdzie się około 96 proc. tarczy Księżyca, dlatego dla wielu obserwatorów zjawisko będzie wyglądało niemal jak pełne zaćmienie. Jasny pozostanie jedynie niewielki fragment tarczy, podczas gdy reszta przybierze ciemnoczerwony lub brunatny odcień.
W przeciwieństwie do zaćmienia Słońca, zaćmienie Księżyca nie wymaga znajdowania się w wąskim pasie obserwacji. Będzie ono widoczne jednocześnie na ogromnym obszarze Ziemi, w tym praktycznie z całej Polski.
Zaćmienie Księżyca będzie można obserwować nad ranem 28 sierpnia 2026 r. Zjawisko ropocznie się godz. 5:12, gdy rozpocznie się faza częściowa. Kulminacja nastąpi około godz. 6:12 czasu letniego w Polsce, jednak właśnie pora obserwacji okaże się największym wyzwaniem. O świcie Księżyc będzie znajdował się tuż nad zachodnim horyzontem, a w części kraju zdąży już zajść przed osiągnięciem największej fazy.
Z tego względu najlepszych warunków do obserwacji należy spodziewać się wcześniej, gdy Księżyc będzie jeszcze wyraźnie widoczny. O tym, czy uda się dostrzec zjawisko w pełnej okazałości, zadecydują przede wszystkim odsłonięty horyzont oraz dobra przejrzystość porannego nieba.
Im dalej na zachód kraju, tym większą część zaćmienia uda się zobaczyć. Mieszkańcy zachodniej Polski będą mieli najlepsze warunki obserwacyjne, ponieważ Księżyc pozostanie nad horyzontem nieco dłużej niż na wschodzie kraju.
Perseidy 2026 zachwycą Polaków.
Sierpień 2026 r. przyniesie jeden z najbardziej oczekiwanych spektakli astronomicznych każdego lata. Rój Perseidów osiągnie maksimum w nocy z 12 na 13 sierpnia 2026 r. To wyjątkowo korzystny termin dla obserwatorów w Polsce, ponieważ w tym roku szczyt aktywności zbiegnie się z nowiem Księżyca. Oznacza to, iż jasne światło naszego naturalnego satelity nie będzie przeszkadzać w obserwacji, a przy sprzyjających warunkach można będzie zobaczyć znacznie więcej spadających gwiazd niż podczas wielu poprzednich edycji.
Perseidy są jednym z najbardziej aktywnych rojów meteorów widocznych z półkuli północnej. W czasie maksimum teoretycznie może pojawić się choćby około 100 meteorów na godzinę, choć rzeczywista liczba zależy od miejsca obserwacji, zachmurzenia oraz poziomu zanieczyszczenia światłem. Najwięcej zjawisk można spodziewać się po północy i nad ranem, gdy punkt, z którego zdają się wylatywać meteory, znajduje się wyżej nad horyzontem.
Nazwa roju pochodzi od gwiazdozbioru Perseusza, ponieważ meteory wydają się rozpoczynać swoje drogi właśnie z tego obszaru nieba. W rzeczywistości jednak mogą pojawiać się praktycznie w każdej części nieboskłonu. Perseusz jest jedynie miejscem, w którym znajduje się tak zwany radiant, czyli pozorny punkt, z którego meteory zdają się rozbiegać.
Źródłem Perseidów jest kometa 109P/Swift-Tuttle, która pozostawia za sobą ogromny strumień drobin skalnych i pyłowych. Gdy Ziemia przecina tę kosmiczną pozostałość, niewielkie fragmenty wpadają w atmosferę z ogromną prędkością. Średnia prędkość meteoru z roju Perseidów wynosi około 59 km/s. Tarcie z cząsteczkami powietrza rozgrzewa je do tysięcy stopni Celsjusza, powodując charakterystyczne jasne smugi na niebie. Większe fragmenty mogą tworzyć wyjątkowo efektowne bolidy, czyli bardzo jasne meteory przypominające krótkie błyski.
Kometa Swift-Tuttle jest jednym z największych obiektów regularnie zbliżających się do Ziemi. Jej jądro ma około 26 km średnicy, a pełne okrążenie Słońca zajmuje jej około 133 lat. Nie stanowi jednak zagrożenia dla naszej planety, dokładne obliczenia jej orbity pokazują, iż w przewidywalnej przyszłości nie dojdzie do niebezpiecznego zbliżenia.
Gdzie i jak obserwować Perseidy w Polsce?
Do oglądania Perseidów nie potrzeba teleskopu ani lornetki. Wręcz przeciwnie, dodatkowe powiększenie ogranicza pole widzenia, a meteory mogą pojawić się w dowolnym miejscu nad głową. Najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie lokalizacji oddalonej od miejskich świateł, może to być wieś, polana, plaża nad Bałtykiem, park poza centrum miasta albo wzgórze z szerokim widokiem na niebo.
W Polsce warto rozpocząć obserwacje późnym wieczorem 12 sierpnia, ale najlepsze warunki zwykle pojawiają się po północy, gdy Perseusz znajduje się coraz wyżej nad północno-wschodnim horyzontem. Nie trzeba patrzeć dokładnie w stronę gwiazdozbioru Perseusza, lepiej objąć wzrokiem jak największą część nieba, szczególnie okolice zenitu, czyli punktu znajdującego się bezpośrednio nad głową.
Bardzo ważne jest także przyzwyczajenie wzroku do ciemności. Po wejściu w ciemne miejsce warto odczekać około 15–20 minut i unikać patrzenia na ekran telefonu, ponieważ jasne światło skutecznie zmniejsza zdolność dostrzegania słabszych meteorów.
Sierpień 2026 roku może zapisać się jako jeden z najbardziej interesujących miesięcy dla miłośników astronomii w Polsce. W ciągu zaledwie kilku tygodni na niebie pojawią się aż trzy wyjątkowe zjawiska – głębokie częściowe zaćmienie Słońca, efektowne zaćmienie Księżyca oraz maksimum roju Perseidów. Takie nagromadzenie widowisk astronomicznych zdarza się rzadko i sprawia, iż tegoroczny sierpień będzie doskonałą okazją, aby spojrzeć w niebo.
